NBI Nagsagawa ng Operastyon Laban sa Illegal na Depleted Uranium Trade

Ni: Nino Aclan

SA pamumuno ni National Bureau of Investigation  Director Judge Jaime B. Santiago (Ret.), ay matagumpay na niasagawa ang pambansang operasyon ng mga Operatiba ng NBI laban sa umano’y iligal na kalakalan ng depleted Uranium, na lumalabag sa R.A. No. 5207, gaya ng susog, na kilala rin bilang “Atomic Energy Regulatory and Liability Act of 1968,” na nagresulta sa hindi pa naganap na pagkumpiska ng halos 100 kilo ng radioactive materials at pag-aresto sa mga responsable.

Nagsimula ang kaso nang makipagkita ang mga Kinatawan ng Philippine Nuclear Research Institute (PNRI) kay Director Santiago, at humingi ng tulong sa pagsisiyasat sa nabanggit na iligal na kalakalan ng depleted Uranium. 

Ayon sa PNRI, ang depleted Uranium ay nagdudulot ng malubhang banta sa pambansang seguridad dahil maaari itong magamit bilang hilaw na materyal para sa mga armas nukleyar. Hinahanap ng mga teroristang organisasyon ang depleted Uranium upang mapabuti ang kanilang mga armas. Bukod dito, dahil sa radioaktibidad at toxicity nito, maaari itong magdulot ng panganib sa kalusugan ng mga taong malapit dito.

Sa utos ng Direktor, isang koponan ng mga Operatiba ang agad na ipinadala upang magsagawa ng imbestigasyon, mabawi ang mga mapanganib na materyales, at maaresto ang mga Suspek.

Nalaman sa imbestigasyon na ang grupo ni ROY CABESAS VISTAL ay nag-aalok ng mga nabanggit na radioactive materials sa publiko sa pamamagitan ng pagsisinungaling na mga mamahaling metal ang mga ito.

Bilang resulta, ang mga Operatiba ng NBI-OD, HD, NCR, at STF, sa pamumuno ng isang operasyon sa pag-entrapment sa Lungsod ng Pasay noong Oktubre 18, 2024, ay nagresulta sa pag-aresto kay MAE VERGEL ZAGALA a.k.a. “Madame Mae”, ang kasosyo ni ROY VISTAL, at ARNEL GIMPAYA SANTIAGO, ang ahente ni VISTAL, at ang pagbawi ng 20 kilo ng metal bars at 3 kilo ng itim na pulbos, na parehong positibo para sa Uranium-235 at Uranium-238. Gayunpaman, si VISTAL ay nanatiling tumakas sa panahong iyon.

Sa parehong petsa, ang NBI at ang PNRI Technical Team, ay nagpatupad din ng Search Warrant laban kay ROY VISTAL, et. al., sa kanyang tirahan sa Lungsod ng Pasay. Ang paghahanap ay humantong sa pagkumpiska ng halos 3 kilo ng itim na pulbos, materyal na bato, maliliit na materyales na metal, at iba pang mga kontaminadong bagay na lahat ay nagpositibo para sa Uranium235 at Uranium-238.

Buod dito, natuklasan ng PNRI na ang tirahan ni VISTAL sa Lungsod ng Pasay ay lubhang kontaminado ng hindi matukoy na dami ng depleted Uranium powder. Bilang bahagi ng mga protocol sa kaligtasan ng PNRI, ang lugar ay kasalukuyang sumasailalim sa proseso ng decontamination bago ito ibalik sa mga may-ari.

Bilang resulta ng operasyon ng manhunt ng Bureau na ito, si VISTAL ay sa wakas ay naaresto noong Oktubre 28, 2024 sa Lungsod ng Cagayan de Oro.

Noong Oktubre 28, 2024, ang mga Operatiba ng NBI-OD, HD, NCR, NEMRO, at ang PNRI Technical Team, na tinulungan ng CBRNC, PA, 4ID at PAF, AFP, ay nagpatupad din ng Search Warrant sa tirahan ni VISTAL sa Lungsod ng Cagayan de Oro.

Ang operasyon ay nagresulta sa pagkumpiska ng ilang radioactive at kontaminadong materyales, kabilang ang isang itim na palayok, na tumitimbang ng tatlo (3) hanggang limang (5) kilo na nagpositibo para sa Uranium 238 at Uranium-235. Natuklasan din ng Team ang malubhang kontaminasyon sa ibabaw ng Uranium-238 at Uranium-235 sa iba’t ibang lugar ng tirahan ng suspek, kabilang ang sasakyan ng pamilya.

Nalaman sa karagdagang imbestigasyon na ang grupo ni VISTAL ay umano’y nagmula sa Cebu ang depleted Uranium.

Noong Nobyembre 8 at 9, 2024, ang mga Operatiba mula sa NBI-OD, HD, STF, CEVRO, at CEBDO, PNRI, at ang mga tropa ng AFP Cebu Joint Task Force, ay nagsagawa ng isa pang operasyon sa paghahanap at pagkumpiska sa Lungsod ng Mandaue na nagresulta sa pagbawi ng halos 60 kilo ng block metals, na nagpositibo para sa Uranium-238 at Uranium235.

Ang mga naarestong Suspek ay ipinakita para sa Inquest Proceedings sa harap ng Department of Justice, Padre Faura. Kasunod nito, isang kasong kriminal para sa Paglabag sa Seksyon 6, kaugnay sa Seksyon 16, ng Republic Act No. 5207, gaya ng susog, ay isinampa sa mga Korte sa Lungsod ng Pasay at CDO.

Pinuri ni Director Santiago ang mga Team sa kanilang dedikasyon at katapangan sa pagkumpiska ng mga radioactive materials, sa kabila ng mga panganib nito.

Sinabi niya na ang matagumpay na mga operasyon ay hindi sana naganap kung wala ang magkakasamang at walang humpay na pagsisikap ng mga lalaki at babae ng NBI, PNRI, komunidad ng katalinuhan, AFP, mga lokal na pamahalaan, at mga pribadong institusyon..