Kung ang pulitika ay isang teatro, huwag kang tumingin sa aktor na sumisigaw sa entablado. Tingnan mo kung sino ang nasa dilim ng backstage, hawak ang ilaw, hawak ang script, at marunong magsara ng kurtina kapag kailangan.

Sa kasalukuyang gulo ng flood control projects at sa umiinit na diskusyon ng posibleng impeachment, may isang beteranang pulitiko na kumikilos hindi bilang aktor—kundi bilang direktor. Hindi siya sumisigaw. Hindi siya umiiyak sa camera. Tahimik lang siyang nag-uutos kung kailan tataas ang boses ng iba.

Matagal na siya sa larong ito. Alam niya na ang krisis ay parang baha: magulo, maputik, at perpektong takip para sa mga gustong magpalusot ng kontrata habang nakalubog ang mata ng publiko sa putik ng emosyon.

Marami raw siyang utang. Hindi sa bangko—kundi sa mga negosyanteng sanay sa pay now, collect later. Mga contractor na tumaya sa kanya noong eleksyon, at ngayon ay nag-aabang ng resibo ng katapatan. At kapag singilan na, iisa lang ang currency sa sistemang ito: infra projects.

Pero hindi siya ang humahawak ng megaphone.

May pawn sa harap ng chessboard—isang batang pulitiko, maingay, ambisyoso, at disposable. Siya ang ginagalaw para sumalakay, para sumalo ng atake, para magmukhang agresor. Habang ang reyna ay nananatiling protektado, nakatago sa likod ng linya.

Alam ito ng Malacañang.
Hindi sila tanga.

Sa loob ng kusina ng kapangyarihan, habang abala ang publiko sa ingay sa labas, may nilulutong putahe—may konting takot, kaunting pakiusap, at sapat na pabor para masabing “kailangan ’to ngayon.” May mga kaibigang chef ang beteranang pulitiko, marunong magtimpla ng urgency at maghain ng dahilan sa tamang mesa.

Sa labas, may sunog.
Sa loob, may handaan.

At habang ang bata ang tinutupok ng galit ng taumbayan, ang beterana ay nasa gilid lang, nagtitimpla ng tsaa, nag-aantay kung kailan ligtas lumabas. Kung masunog ang pawn? Palitan. Kung pumalpak ang galaw? I-reframe. Laging may backup sa larong ito.

Ito ang pulitikang parang shadow puppet show—nakikita mo ang anino, pero hindi ang kamay na gumagalaw. Pinapaniwala kang may banggaan ng prinsipyo, kahit ang totoo ay negosasyon ng presyo.

Huwag kang malito.
Hindi ito idealismo.
Hindi ito paninindigan.

Isa itong auction na may drama, kung saan ang krisis ang backdrop at ang publiko ang audience na walang ticket refund.

At sa dulo ng palabas, kapag bumagsak ang ilaw at tumahimik ang entablado, may iilan na uuwi na may kontrata sa bulsa—at may isa na iiwan sa gitna ng entablado, sunog, wasak, at sinasabing siya ang may kasalanan.

Ganito gumana ang makina noon.
Ganito pa rin ngayon.

Kaya sa susunod na makita mong may sumisigaw sa harap ng kamera, magtanong ka: